Share

Πως αντιδρά ο ανθρώπινος εγκέφαλος στα νέα για την τρομοκρατία.

Πώς θα αντιδράσετε την επόμενη φορά που θα πληροφορηθείτε για ένα νέο τρομοκρατικό χτύπημα; Το πιο πιθανό είναι να ανοίξετε τον τηλεοπτικό σας δέκτη και να παρακολουθήσετε τις ειδήσεις. Σε περίπτωση μεγάλης επίθεσης, θα υπάρξουν πολλές ώρες τηλεοπτικής κάλυψης και ανάλυσης τις επόμενες ημέρες, όπου το κοινό θα μαθαίνει φρικτές λεπτομέρειες για το χτύπημα, θα βλέπει επαναλαμβανόμενες εικόνες και βίντεο και θα ακούει αμέτρητες απόψεις για το ποια θα πρέπει να είναι η αντίδραση ή πότε θα γίνει η επόμενη επίθεση.

Η παρακολούθηση ενός τέτοιου προγράμματος προκαλεί στον θεατή μελαγχολία, φόβο και άγχος, αλλά αυτός συνεχίζει να το βλέπει. Το 63% των θεατών δε μπορεί να σταματήσει να παρακολουθεί μία τέτοια εκπομπή, αφού θέλει να ενημερωθεί για οποιαδήποτε πιθανή απειλή της ασφάλειας του.

Παρ’ όλα αυτά, τα πραγματικά αποτελέσματα είναι διαφορετικά. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος επηρεάζεται πολύ περισσότερο από μια ιστορία, παρά από μια στατιστική ανάλυση. Ο μέσος θεατής κρίνει την δριμύτητα ενός κινδύνου από το πόσο συχνά έρχεται αντιμέτωπος με αυτόν. Οπότε αν κάποιος παρακολουθήσει μια σειρά ιστοριών για επιθέσεις από λιοντάρια, πιστεύει ότι είναι συχνό φαινόμενο. Μια είδηση για ένα αεροπορικό δυστύχημα, μας κάνει να υπερεκτιμούμε τους κινδύνους του αεροπορικού ταξιδιού. Αν κάτι είναι στις ειδήσεις, αν συζητιέται, αν το ακούμε συχνά, νομίζουμε ότι είναι κάτι που συμβαίνει συχνά.

Αυτό το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα εμφανές όταν έχει να κάνει με την τρομοκρατία. Η αλήθεια είναι ότι οι πιθανότητες θανάτου από τρομοκρατικό χτύπημα είναι μηδαμινές. Από το 2001 ως το 2014, σκοτώθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες 3.412 άνθρωποι από τρομοκρατικά χτυπήματα, ενώ κατά την ίδια περίοδο, περισσότεροι από 30.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους από χρήση όπλων ετησίως, σύμφωνα με το State Department.

Μετά το χτύπημα στους Δίδυμους Πύργους στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, το κοινό ήλθε αντιμέτωπο με σωρεία δραματικών πληροφοριών πάνω στην τρομοκρατία και ο φόβος του θανάτου από ένα ανάλογο χτύπημα πολλαπλασιάστηκε. Παρ’ ότι οι ΗΠΑ δεν δέχθηκαν κάποιο άλλο μεγάλο τρομοκρατικό χτύπημα, η φοβία του κόσμου παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα. Ο λόγος γι’ αυτό είναι η συνεχής κάλυψη του πολέμου κατά της τρομοκρατίας από τα διεθνή τηλεοπτικά δίκτυα. Βίντεο από εκπαίδευση μελών του ISIS, συζητήσεις για πιθανές απειλές λόγω του μεταναστευτικού κύματος ή ακόμη και από εσωτερικούς παράγοντες, αποτελούν καθημερινότητα στον δέκτη του μέσου θεατή. Οποιοδήποτε παρόμοιο περιστατικό, δύναται να μεταλλάξει οποιοδήποτε τηλεοπτικό δίκτυο σε ένα 24ώρου βάσεως αντιτρομοκρατικό μανιφέστο.

Τα δίκτυα αυτά, ανεβάζουν απότομα τα ποσοστά θεαματικότητας τους, κάτι που αποτελεί μεγάλο κίνητρο για να μην χαμηλώσουν τους τόνους. Για να τραβήξει κάποιος μεγαλύτερο τηλεοπτικό ενδιαφέρον πρέπει να είναι εντυπωσιακός και να εμμένει στις ειδήσεις που τρομάζουν και απειλούν. Δύο από τους δέκα μεγαλύτερους φόβους των Αμερικανών πολιτών, σύμφωνα με το πανεπιστήμιο Chapman, έχουν να κάνουν με τρομοκρατικό χτύπημα κατά αυτών ή της πατρίδας τους, πιο πάνω σε ποσοστό και από την αρρώστια και το θάνατο αγαπημένων τους προσώπων ή την οικονομική καταστροφή.

Η έρευνα της Σάνα Γκαντάριαν, καθηγήτριας πολιτικών επιστημών, κατέδειξε ότι ο φόβος για την τρομοκρατία αύξησε τα ποσοστά των πολιτών που υποστηρίζουν ακραίες ή απάνθρωπες αντιδράσεις από την κυβέρνηση τους, όπως η στρατιωτική παρέμβαση. Οι αντιδράσεις που προκαλούν μεγάλη εντύπωση είναι ένα τείχος στα σύνορα, η εισβολή σε μία άλλη χώρα ή ο αποκλεισμός μιας ομάδας ατόμων, κινήσεις οι οποίες αποτέλεσαν βασικά κομμάτια του σχεδίου εθνικής ασφάλειας του Ντόναλντ Τραμπ. Στην πραγματικότητα, οποιοδήποτε τέτοιο μέτρο δεν θα είναι αποτελεσματικό, αλλά ένα μεγάλο μέρος του φοβισμένου αμερικάνικου κοινού, εντυπωσιάζεται από αυτές και νιώθει πιο ασφαλές.

Τέτοιου είδους κινήσεις είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτές που θα προάσπιζαν την εθνική ασφάλεια ενός κράτους, όπως η ενίσχυση της κατασκοπείας και της άμεσης αντίδρασης, κ.α.. Αλλά όλα αυτά δεν είναι θεαματικά, αναγκάζοντας την εκάστοτε κυβέρνηση να προβεί σε κινήσεις ή υποσχέσεις εντυπωσιασμού, για να μη χαθεί ο έλεγχος. Οι υποσχέσεις του Τραμπ αντανακλούν τον φόβο των θεατών γι’ αυτά που παρακολουθούν στις ειδήσεις.

Παρ’ όλα αυτά, είναι εντελώς φυσιολογικό να παρακολουθεί κάποιος τις ειδήσεις και να αντιδρά ο εγκέφαλος του όπως κάθε άλλη φορά. Αυτό που μπορεί να κάνει όμως, είναι να παρατηρεί την αντίδραση του, να αναγνωρίζει ότι υπάρχουν αυτές οι προκαταλήψεις και να προσπαθήσει να τις διορθώσει. Ο εγκέφαλος μας δεν αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο όπως θα έπρεπε και όσο περισσότερο το καταλαβαίνουμε, τόσο ασφαλέστεροι θα είμαστε.

Leave a Comment